Monumentendag en Orgeldag geruisloos verlopen

Veel belangstelling voor het Adema-orgel in de Calixtusbasiliek 

Door Theo Huijskes

GROENLO - Dat de Open Monumentendag 2022, alsmede de Nationale Orgeldag 2022 van afgelopen zaterdag een rustig verloop kenden, had met name te maken met de tegenvallende weersomstandigheden. Daarnaast ging in de beide grote kernen van Oost Gelre het merendeel van de aandacht uit naar het Koren Vesteval van Inter Nos in Groenlo en het treffen van de vele voorbereidingen voor het Bloemencorso in Lichtenvoorde. Na 2020, het jaar waarin vanwege de coronapandemie een streep door beide activiteiten moest worden getrokken, alsmede na 2021 waarin met een aangepast programma moest worden gewerkt, derhalve deze keer geen uitvoering zoals de organisatoren zich dat hadden voorgesteld.

Desondanks waren in Groenlo de drie belangrijkste, tevens monumentale bezienswaardigheden opengesteld voor belangstellenden. Het betrof in dit geval Museum Stoomhoutzagerij Nahuis, Museum GOLS-station en Museum De Stadsboerderij Grolle. Op alle drie de locaties vonden rondleidingen plaats. Buiten Groenlo was traditiegetrouw Molen Hermien aan de Varsseveldseweg in Harreveld opgenomen in het gemeentelijke programma voor Open Monumentendag 2022. De molen is nog steeds een absolute trekpleister.

Het Adema Orgel in de Calixtusbasiliek blijft uniek
Iedere keer wanneer er een activiteit is, waarbij een orgel is betrokken, en zeker wanneer er in het kader van Nationale Orgeldag een programma wordt opgesteld, is alle aandacht gericht op het immense, bijna 100 jaar oude, tevens mateloos populaire Adema Orgel in de Calixtusbasiliek in Groenlo. Een orgel dat omarmd wordt door tal van organisten, zangers en met name echte liefhebbers met daarbij in het bijzonder de inmiddels 86-jarige organist Jan Offenberg uit Groenlo. Ter ondersteuning van de verschillende kerkkoren van de RK Calixtusparochie in Groenlo, heeft Offenberg zich van 1982 tot 2012 verdienstelijk gemaakt als organist binnen de Groenlose kerkgemeenschap. De in Heino -gemeente Raalte- geboren Offenberg is in 1964 naar Groenlo verhuisd om daar aan de slag te gaan als onderwijzer aan destijds de Mulo-school aan de Papendijk. Terwijl zijn echtgenote beneden in de kerk als vrijwilligster in het kader van Nationale Orgeldag 2022 de bezoekers verwelkomt, geeft Jan Offenberg boven aan belangstellenden tekst en uitleg over het 36 stemmen tellende orgel en biedt daarbij aanstormende organisten zelfs de mogelijkheid om het orgel te bespelen.

Orgel verhuist in 1990 van Amsterdam naar Groenlo
Met een aanstekelijke passie weet Offenberg tot in de kleinste details alles te vertellen over het in 1926 gebouwde orgel, dat in 1990 vanuit Amsterdam verhuisde naar het vestingstadje Groenlo. Deze niet alledaagse aanwinst was voor de gemiddelde Grollenaar extra aanleiding om de inmiddels tot basiliek gepromoveerde Grolse kerk aan te merken als ‘De Kathedraal van de Achterhoek!’ Overigens een aanduiding die in Zieuwent als onjuist wordt aangemerkt, omdat men daar van mening is dat die titel toekomt aan de dorpskerk St. Werenfridus. Een discussiepunt, dat overigens niet aan organist Jan Offenberg is besteed. “Uiteraard ben ik op de hoogte van de herkomst van het orgel. Het orgel is in 1926 in Amsterdam in gebruik genomen en daar in 1990 aan de kerkdienst onttrokken. Dit laatste gebeurde op het moment dat wij hier in Groenlo op zoek waren naar een nieuw orgel. Door vele prominente personen binnen de Nederlandse RK Kerk met daarbij onder anderen de in Groenlo geboren bisschop Henny Bomers voorop, kwam het orgel naar Groenlo. Daar werd het orgel in eerste instantie in de kerk zelf opgebouwd, waarna het vervolgens in 1993 weer in dienst werd genomen en in 1998 werd erkend als een Rijksmonument. Na een gedegen restauratie van het totale kerkinterieur, werd het koor in 2012 verplaatst naar de koorzolder. Een niet te omschrijven waardevolle inventaris voor de Groenlose Calixtusbasiliek!”