Buitenexpositie op Wereldlichtjesdag voor overleden kinderen

‘Between Here and Evermore’ portretteert negen vrouwen

Door Henri Walterbos

RUURLO-GROENLO - Wereldlichtjesdag, op zondag 14 december, is een herdenkingsdag waarop wereldwijd kaarsen worden aangestoken voor overleden kinderen. Bewust op deze dag wordt bij Museum MORE in Ruurlo de buitenexpositie ‘Between Here and Evermore’ geopend, van de hand van Marieta Landkroon, fine-art fotograaf uit Ruurlo. De tentoonstelling loopt tot 21 december.

De expositie portretteert negen vrouwen die een (ongeboren) kind zijn verloren, iets wat ook Marieta zelf overkwam. “Op 17 februari 2021, toevallig ook mijn verjaardag, ging ik voor mijn tweede zwangerschap naar de verloskundige voor een eerste echo. Daar kwam ik erachter dat het kindje niet meer leefde. De wereld lijkt dan zo ineens stil te staan. Een heel overweldigend gevoel was dat. Helaas heb ik het daarna nog twee keer meegemaakt. Dat doet heel veel met je. Ook op je relatie komt best wel veel spanning te staan, en hoe je met emoties en verliezen omgaat. Heel veel emoties komen dan voorbij, zoals verdriet, onzekerheid, verwarring, maar ook schuldgevoel.”

Ups en downs
Of ze het zo zou moeten noemen weet Marieta niet, “maar zo langzamerhand begon ik het toch enigszins een plek te geven”, zegt ze. “Rouw is iets van een cirkel, het stopt nooit. Het gaat met ups en downs. De ene keer kom je het weer keihard tegen, een andere keer voel je weer heel veel liefde of dankbaarheid. Dat is ook iets wat ik terugkreeg van de vrouwen die ik heb gefotografeerd. Ik merkte dat hoe meer ik erover sprak met andere vrouwen hoe vaker dat ik dacht van ‘oh jeetje, er zijn echt heel veel vrouwen die dit meemaken.’ In wat voor vorm dan ook, want überhaupt een kind verliezen, dat maakt niet uit hoe oud het was. Het is echt van miskraam tot de oudste vrouw, van 80, die haar zoon verloor toen hij 28 was. Toen dacht ik ‘hoe kan ik dit nou invulling geven om iets tastbaars van te maken?’ Misschien ook wel voor mezelf eigenlijk, maar ook voor andere vrouwen, want dit is toch iets wat je deelt. Ik wilde eigenlijk gewoon iets doen met dit verdriet. Daaruit kwam het gevoel voort dat ik een soort van eerbetoon aan de kinderen wilde maken die nooit het leven hebben gehad, of te vroeg zijn overleden.”

‘Helend proces’
Ze kijkt met een goed gevoel terug op het maken van de serie. “Het is denk ik wel een helend proces geweest voor mij, maar ook voor de vrouwen die ik heb gefotografeerd, kan ik met zekerheid zeggen. Voorafgaand aan de shoot heb ik ze allemaal één op één, een uur lang gesproken en gevraagd naar hun verhaal. Dat was al zo ontzettend waardevol. Misschien heel raar om te zeggen, maar voor mij was mijn doel op dat moment eigenlijk al bereikt. Hoeveel je al kan bereiken door alleen maar een beetje aandacht voor iemand te hebben en gewoon te luisteren. Dat was wel een openbaring.”

Niet alle vrouwen kende ze persoonlijk. “Zo sta je soms voor een wildvreemde met wie je binnen no time een intiem en vertrouwelijk gesprek hebt, waarin je ook veel dingen herkent. Het is echt wel een universele pijn die je deelt. Ik heb ze allemaal stuk voor stuk gevraagd om iets mee te nemen wat hen verbindt aan hun kind. Een tastbaar iets. Dat deden ze, van een sieraad tot en met een stukje haar. Een soort van ankers voor hun bestaan.”

“Het is een pijn die blijft terugkomen”, ervaart Marieta ook zelf. “Dat stop je niet weg. Het is een stil verdriet dat wordt meegedragen. Die dame van 80 jaar die vond het zo fijn dat ernaar gevraagd en over gepraat werd. Wat ik heel mooi vond is dat alle dames het ook over trots en dankbaarheid hadden, ondanks het verdriet.”

Alle facetten van rouw en emoties
Tijdens de opening van de ceremonie zullen de vrouwen hun portretten voor het eerst zien. “Dat is een bewuste keuze. Ik heb geprobeerd alle facetten van rouw en de emoties weer terug te laten komen in deze vrouwen. Dat betekent dat vrouwen niet altijd op hun allermooist op de foto staan, niet zoals je normaal zou doen eigenlijk, en dat weten ze ook. Ze hebben wel een eerste versie gezien. Ze hebben in het volste vertrouwen hun verhaal verteld wat ik heb mogen fotograferen. Ze hebben heel hun hart en ziel bij mij neergelegd.”

Marieta ontving gedurende het project ook steun van anderen. “Twee visagisten werkten kosteloos mee, ik mocht gebruik maken van een pand in Deventer, van de kleding die daar hing. Dit om wel een beetje eenheid te creëren in de serie.”

Crowdfundingsactie
“De grote portretten, 133×200 centimeter, worden buiten geplaatst, zodat de tentoonstelling voor iedereen toegankelijk is. Het wordt een plek van troost en bewustwording, waar bezoekers even stil kunnen staan bij wat blijft, ook na verlies.” Om dit project te kunnen realiseren is financiële steun nodig, met name voor de professionele prints en frames. “Ik heb al veel kunnen realiseren en met deze crowdfunding hoop ik het laatste stukje te kunnen bekostigen, zodat de expositie kan worden getoond op de respectvolle manier die ze verdient. Het is meer dan een kunstproject. Het is een eerbetoon aan de liefde die nooit verdwijnt.”

De opening op 14 december zal geen feestelijke opening zijn. “Het wordt echt een moment om samen te herdenken en kaarsjes aan te steken.”
De crowdfundingsactie is hier te vinden.