Georganiseerde vorm van burenhulp breidt zich razendsnel uit over het land

Bedenker van voorzorgcirkels Henk Geene woont sinds kort in Epse

Door Rudi Hofman

EPSE - Iets uit voorzorg doen betekent: maatregelen nemen om onheil, risico’s of ongemak in de toekomst te voorkomen. Henk Geene uit Epse is de bedenker van voorzorgcirkels die overal als paddenstoelen uit de grond schieten. Dit zijn netwerken van maximaal vijftien adressen in een straat, buurt of appartementengebouw die elkaar op verschillende manieren helpen en ondersteunen. Dit doen zij vrijwillig, maar deelname aan een voorzorgcirkel is zeker niet vrijblijvend, benadrukt Geene.

‘Diverse Voorzorgcirkels in Zutphen in oprichting om burenhulp te versterken’ luidde onlangs de kop boven een artikel in Contact Zutphen-Warnsveld. “Dit is een mooi bericht”, reageerde Henk Geene op dit nieuws. De 80-jarige inwoner van de gemeente Lochem weet dat er in Almen al vier voorzorgcirkels bestaan. Hij gaat zich inzetten om onder meer in Eefde, Epse en Gorssel ook voorzorgcirkels van de grond te krijgen.

Volgens Geene kun je voorzorgcirkels als ‘Naoberhulp 2.0’ betitelen, een moderne vorm van noaberschap. Deze georganiseerde vorm van burenhulp is in zijn ogen harder nodig dan ooit. In Nederland is sprake van een sterk toenemende vergrijzing, senioren blijven steeds langer zelfstandig wonen en komen na het wegvallen van hun partner alleen te staan. Zolang iemand vitaal blijft en zichzelf kan redden, is er niet veel aan de hand. Maar op wie kan een alleenstaande oudere terugvallen als de gezondheid en mobiliteit minder worden? De thuiszorg kan dan slechts beperkt uitkomst bieden, terwijl mantelzorgers een groot risico lopen om overbelast te raken.

Hulp dichtbij huis
In Brabant, waar Geene en zijn vrouw tot medio 2025 woonden, deed de voormalig directeur van zorginstellingen (hij was ook crisismanager in de zorg, red.) jaren geleden uitvoerig onderzoek naar hoe ouderen aankijken tegen wonen, zorg en welzijn. Uit de duizenden reacties die dit opleverde, kwamen twee rode draden naar voren: de meest ouderen zoeken/krijgen hun hulp het liefst dichtbij huis én veel senioren willen nog niet voorsorteren op hulp met als argument: ik ben nog gezond.

De gedachte dat Vadertje Staat wel voor je zorgt en alles voor je regelt als de nood aan de man/vrouw is, is achterhaald. We zijn met ons allen steeds meer op elkaar aangewezen. Vandaar dat het juist heel verstandig is, zo stelt Geene, om als oudere wél tijdig voor te sorteren op de situatie dat het lichamelijk en/of geestelijk bergafwaarts gaat. 

Handboek
In 2021 verscheen Geene’s boek ‘Voorzorgcirkels als antwoord op de Vergrijzing’. Dit was vorig jaar al toe aan de vierde druk. “Elk jaar verwerk ik de nieuwste inzichten. Iedereen die dit handboek leest, kan met een voorzorgcirkel beginnen. We schatten dat er nu tussen de 1000 en 1500 voorzorgcirkels in Nederland bestaan”, aldus de Epsenaar.

Verbinder
Een voorzorgcirkel richt zich met name op zestigplussers, maar jongeren zijn van harte welkom om mee te doen. Het is belangrijk dat in een straat, buurt of appartementencomplex één persoon zich opwerpt als verbinder. Diegene coördineert de hulpvragen en het hulpaanbod. Het idee is dat vitale senioren hulpbehoevende leeftijdsgenoten in hun voorzorgcirkel helpen met bijvoorbeeld het doen van boodschappen, het vervangen van een lamp, containers aan de weg zetten, en het ophalen van medicijnen.  

“Je creëert zo een stukje zekerheid en gezelligheid voor jezelf omdat je op je netwerk kunt terugvallen”, zegt Geene. Hij is ervan overtuigd dat leden van voorzorgcirkels binnen afzienbare tijd ook zorgtaken als het aantrekken van steunkousen gaan overnemen.

Land van Cuijk
Niet alleen in Nederland, maar ook vanuit het buitenland is er veel belangstelling voor voorzorgcirkels. In april komen er delegaties uit Finland, Zweden, Denemarken en Litouwen in de Brabantse gemeente Land van Cuijk kijken hoe voorzorgcirkels in de praktijk werken. Geene: “Daar zijn er nu al ongeveer negentig. Het streven is om eind 2027 op driehonderd te zitten.”

‘Het uitgangspunt van voorzorgcirkels is dat ieder mens, op zijn of haar eigen manier, een betekenisvolle bijdrage kan leveren. Wij zijn allemaal sleutels tot een zorgzamere samenleving waarin iedereen kan blijven meedoen.’ Dit staat op de site van Nederland Zorgt voor Elkaar, het landelijke netwerk van bewonersinitiatieven in welzijn, wonen en zorg waarbij Henk Geene met zijn voorzorgcirkels aansluiting heeft gezocht.

Zorgzame buurten
Hoewel de maatschappij lijkt te verharden en het individuele belang steeds meer boven het algemeen belang lijkt te staan, is de ‘vader van de voorzorgcirkels’ positief gestemd: “Ik zie dat er in ons land heel veel zorgzame buurten zijn waarin bewoners bereid zijn elkaar te helpen. Dit vereist wel een verandering van mindset. Want als je je aan een voorzorgcirkel verbindt, dan is dat vrijwillig maar zeker niet vrijblijvend. De andere deelnemers moeten altijd op jou kunnen rekenen en dit geldt ook andersom, dus als je zelf hulp nodig hebt.”

Wie meer wil weten over (het opzetten van) voorzorgcirkels, die kan Henk Geene bellen op 06-54223916. Meer informatie is ook te vinden op: www.nlzve.nl/kennisbank_themas/voorzorgcirkels_kennisbank/