Politie start campagne tegen nepagenten: ‘ne gewaarschuwd mens telt veur twee’

REGIO – Politie Oost-Nederland waarschuwt met een nieuwe voorlichtingscampagne voor nepagenten en oplichters. Samen met de Feestfabriek, de organisatie achter de Zwarte Cross, heeft ze een ludieke reclamespot opgenomen en verspreiden agenten flyers waarmee wordt gewaarschuwd voor ‘laaielichters’. Op 2 april stonden agenten zelf op de markt in Silvolde om in streektaal mensen bewust te maken van de risico’s.

Door Guus Helle

Terwijl marktkooplieden hun waren aanprijzen, overhandigt wijkagent Joey IJsveld een voorbijganger een folder. ‘Samen bunt wi-j nepagenten te slim af!’ staat erop. Hij vraagt of de Silvoldenaar weleens te maken heeft gehad met een nepagent: “Ik zelf niet, maar een bekende van me is een keer gebeld. Zij vertrouwde het niet, dus heeft ze opgehangen.”

Het antwoord verbaast IJsveld niet. Waar deze persoon goed heeft gehandeld, worden veel mensen wel slachtoffer. In heel Nederland kwamen vorig jaar meer dan 13.000 meldingen over nepagenten binnen, in 2024 waren dit nog 8.300 meldingen. Ook in de Achterhoekse dorpen is het een groot probleem: “Hier in de regio hebben we veel meldingen gekregen. Het is een uitgestrekt gebied, daardoor is het makkelijk wegkomen.”

Adressen
Het begint meestal met een telefoontje. “Iemand die zich voordoet als een wijkagent of rechercheur vertelt dat inbrekers zijn opgepakt. Jouw adres staat zogenaamd op een briefje en is het volgende doelwit”, aldus Lochemer Jørg Lefers, politieagent en één van de bedenkers van de voorlichtingscampagne. “Vervolgens raden ze aan waardevolle spullen op het politiebureau in de kluis te leggen en komen nepagenten het aan de deur ophalen.”

Slachtoffers worden bang gemaakt: “Er wordt soms gezegd dat ze ook een vuurwapen hebben gevonden tijdens de arrestatie. Hierdoor worden mensen angstig, lukt het ze niet meer om even afstand te nemen en na te denken. En voor ze het zelf doorhebben, hebben ze iemand binnengelaten die ze geld, bankpas en sieraden afneemt.”

De daders tonen hierbij weinig geweten, aldus Lefers: “Ik heb verhalen gehoord dat nepagenten de ringen van vingers trekken en dat ze zelfs helpen oorbellen uit te doen.” Eén verhaal blijft hem bijzonder bij: “Een oudere mevrouw vertelde me: ‘Ik kijk iedere dag naar waar ik mijn trouwring en de trouwring van mijn overleden man aan mijn vingers droeg. En ik zie alleen lege handen.’”

Geraffineerd
De nepagenten gaan subtiel te werk: “Ze hebben veel informatie over de mensen die ze benaderen. Door datalekken, zoals die bij Odido, komen er veel persoonsgegevens op straat te liggen. Dit kopen criminelen via het internet en het darkweb.”

Vervolgens gebruiken ze deze informatie om mensen te misleiden: “Ze hebben je bankrekeningnummer, weten waar je klant bent en soms hebben ze zelfs je BSN. Dus als ze ‘ter controle’ de laatste vier cijfers van jouw bankrekeningnummer geven, komt dat overtuigend over.”

De praktijk leert dat vooral oudere inwoners slachtoffer worden, aldus Lefers: “Ze zijn veelal minder digitaal onderlegt, ze komen nog uit de tijd van het touwtje uit de brievenbus. En hier in de regio is het contact laagdrempeliger, vertrouwen mensen elkaar sneller. In het westen van het land doen mensen sneller de deur dicht.”

Geronseld
De criminelen die zich voordoen als nepagenten werken meestal niet alleen, legt ook agent IJsveld uit: “Het is een heel netwerk. De mensen die bellen naar potentiële slachtoffers zijn niet dezelfde als die aan de deur staan. Ze sturen vaak jonge jongens en meiden op pad die via social media geronseld worden met beloften van snel geld verdienen. We hebben onlangs twee verdachten met heterdaad aangehouden, sommigen zijn niet ouder dan veertien of vijftien jaar.”

Streektaal
De campagne is niet de eerste die de politie opzet om te waarschuwen voor nepagenten. Wel is het de eerste waarbij de Nedersaksische streektaal een centrale rol speelt, zegt politieagent Wessel ten Brinke uit Zelhem en medebedenker van de campagne. “Veel Achterhoekers en Twentenaren zijn opgegroeid met het dialect als eerste taal en zestig procent van de oudere inwoners spreekt het nog. Door te communiceren in streektaal hopen we de inwoners te bereiken die het meeste risico lopen slachtoffer te worden.”

Zo ook de reclamespot van de Feestfabriek. Op een gekscherende manier wordt Nederland in Beweging van Omroep MAX nagedaan. Vorig jaar lanceerde de politie samen met die omroep een landelijke campagne om voor nepagenten te waarschuwen. Met deze parodie wordt dit nog eens extra actueel gemaakt voor Oost-Nederland.

Gooi de deure maor dicht
De politieagenten op de markt in Silvolde hopen dat de campagne resultaat boekt: “Het is een call-to-action”, legt Ten Brinke uit. “Wees alert en praat erover met je naobers, met je familie. En weet dat je niet mee hoeft te gaan in het verhaal van de nepagenten. Als je het niet vertrouwt, gooi de deur dicht, neem een rustmomentje om even na te denken. Een echte agent blijft wel aan de deur staan, maar een oplichter zal sneller denken dat ze beter door kunnen gaan naar het volgende adres.”

En vooral, bel 112: “Doe melding wanneer je het niet vertrouwt. Want zoals de flyer zegt: ‘vraog ow af: is dit ’n nepagent of ’n echten? Bel zo neudeg 112 um ’t te controleren.’”