Tradities

Tradities vormen markante en karakteristieke hoogtepunten in ons dagelijks bestaan, beste Grollenaren. Wij kennen landelijke tradities, maar ook regionale en plaatselijke gebruiken; al met al zorgen ze samen voor een bonte verscheidenheid kun je zeggen. Maar gaandeweg de jaren en vooral de laatste jaren is daar enigszins de klad ingekomen. Het komt door externe factoren, door veranderende inzichten en door strengere regelgeving op dit gebied waardoor belevingen en uitingen van een traditie in een steeds nauwer sluitend korset worden geperst, om het maar eens basaal te zeggen.

Landelijk zie je de ontwikkelingen rond het Sinterklaasfeest en bijvoorbeeld op een geheel andere manier - maar niettemin beperkend - op het vuurwerkgebruik rond de jaarwisseling. Het wringt steeds meer tussen de behoefte aan het instandhouden van een traditie en de noodzaak om de daarbij mogelijk optredende gevaren zoveel mogelijk te beperken. Als er nu een kermis is, een carnavalsoptocht of een ander voor het publiek toegankelijk festijn, dan verschijnt al heel snel het zo op oog montere en vrolijk ogende bord van ‘evenemententerrein’. Maar als je te tekst gaat lezen op dat bord over wat er allemaal aan voorwaarden en beperkingen worden opgelegd dan begin je subiet te snakken naar en niet-evenemententerrein; naar een gebied waar geen enkele beperking geldt en dus nog volop kan worden gefeest.

Nou moet ik eerlijk toegeven dat ik bijna geen mens zie die die vermaledijde teksten op de borden leest. Ik ben denk ik een van de weinigen die daar de moeite voor neemt. Maar het maakt je niet vrolijk; dit is verboden en dat is niet toegestaan, dat is wel zo’n beetje de maximale variatie. Kijk nu eens naar het naderende vuurwerk en de bijbehorend lawaai-explosies. Ik las dat de gemeente hier het carbidschieten uit een oogpunt van een heel oude traditie toestaat. Dat is op zich mooi, maar kijk eens onder welke voorwaarden de gemeente dat doet. De tijd om te schieten is beperkt en er komt meen ik een deskundige die erbij gaat staan om de zaak in de smiezen te houden. De spontaniteit van het festijn is natuurlijk daarbij verdwenen. Het kan blijkbaar ook niet anders, maar het is wel een beetje veel big brother is watching you.

Ook de Paasvuren lijken moeilijk vlam te vatten. Daar komt dan ook ineens de niet meer te vermijden stikstofkwestie dreigend om de hoek kijken. Er wordt te veel stikstof geproduceerd; moet je eerst een zak stikstof inleveren om niet buiten de toegestane limieten te komen? Het wordt een soort terugkerende oude kruideniersmentaliteit: mag het ietsje meer zijn? Nee, dat mag niet. Zo ongeveer.

Al die nieuwe bepalingen leiden tot serieuze beperkingen van het instandhouden van tradities. Het zal ongetwijfeld nodig zijn, maar het leidt wel tot een verschraling van het sociale en culturele leven, tot een vermindering van volksgebruiken waarvan sommigen zelfs een hoge internationale bescherming en waardering genieten. En de grote vraag die er volgens mij nu ontstaat - alleen maar volgens mij, dus het is niet wereldschokkend - is hoe we ons hierbij zullen gaan gedragen. In een snel veranderende samenleving met allerlei invloeden is het de vraag of we die kenmerken van onze cultuur kunnen behouden.

Ik zou het heel jammer vinden als dat allemaal zou verdwijnen. Ik weet natuurlijk wel dat dit niet met stoom en kokend water gaat gebeuren, maar het is toch een mogelijk voortschrijdende uitholling. Dan gaat er iets dat bij ons hoort - dat ons dierbaar is - verdwijnen.

Misschien iets om tijdens de ingetogen Kerst eens over na te denken. Of vinden we manieren om onze tradities toch te behouden?

Torenwachter