Historisch besef

Historisch besef

Tijdens de gemeenteraadsvergadering van 15 oktober jongstleden, heeft het college van B&W Oost Gelre aangegeven gematigd positief te staan tegenover de aanvraag voor een vestiging van McDonalds aan de noordzijde van de N18/Hamalandweg te Lievelde.

Tijdens de vergadering werden hierover 2 moties ingediend. OLW, samen met Oost Gelre Vooruit en PvdA willen dat het college de vestiging van een landelijke fastfoodketen in Oost Gelre in beginsel altijd afwijst en dat er voor deze specifieke vestiging geen omgevingsvergunning verleend wordt. CDA komt met een motie om juist op deze plek geen bebouwing toe te staan met het oog op een mogelijke opwaardering van de N18 tot een 2x2 80 km/h weg. Alleen de motie van het CDA wordt met een raadsmeerderheid aangenomen.

Het college wil niet adviseren over de ingediende moties en neemt vooralsnog geen standpunt in. Dat een McDonalds vestiging waarschijnlijk niet op de bewuste plek komt is nog geen zekerheid. Ook de bezorgdheid en tegenstand van vele inwoners uit Lievelde en omgeving, inclusief de bezwaren van dorpsorganisatie Lievelds Belang en Werkgroep McDonalds Lievelde en het feit dat een petitie tegen de komst van een fastfoodketen op bewuste plek al meer dan 1600 keer ondertekend is, heeft er niet toe geleid dat er een duidelijk NEE uitgesproken werd.

Vele redenen zijn aangevoerd om (op deze plek) af te zien van een McDonalds vestiging; beeld-, licht- en luchtvervuiling, geluidsoverlast, toename zwerfafval, concurrentie voor de lokale horeca, geen duurzame en gezonde keuze, verrommeling buitengebied etc. Valide argumenten, die in wezen gelden op vrijwel elke plek waar zich een fastfoodrestaurant wil vestigen. Maar het zwaarwegende allesbepalende argument om juist op deze plek af te zien van een McDonalds vestiging wil ik u niet onthouden.

Sinds 2 oktober 2022 staat er in Lievelde een monument dat herinnert aan het Werkkamp Lievelde. Een werkkamp, waarvan er circa 50 bestonden in dunbevolkte gebieden in Nederland, waar de nazi’s joodse mannen plaatsten, die werden gescheiden van vrouw en kinderen. Bedoeling was het concentreren en controleren van joodse mannen met als hoofddoel uitroeiing van het Joodse volk in Nederland. Vrijwel zeker heeft geen van de joodse dwangarbeiders van werkkamp Lievelde de Tweede Wereldoorlog overleefd.

Het hele kamp was omheind met een prikkeldraad en bij de ingang stond een ronde houten boog met het opschrift ‘Rijkswerkkamp Lievelde’. De dagelijkse leiding was in handen van een kok/beheerder, in feite de kampleider. De inrichting was sober, het bestond uit een aantal barakken, waarvan de beste bestemd was voor de kampleider. Vanaf begin 1942 werden de eerste joodse mannen door de bezetter tewerkgesteld en eind augustus 1942 zijn alle werkkampen bevolkt door joodse dwangarbeiders uit heel Nederland.

Het dagelijks leven in kamp Lievelde werd grotendeels bepaald door werk, 6 dagen in de week, 10 uur per dag. De joodse dwangarbeiders liepen over de (voormalige) Schansweg naar de Huttendijk, die vanwege slechte berijdbaarheid door aanwezige leembanken, tot wel anderhalve meter diep met de hand omgezet moest worden. Het eten was karig, verwanten en omwonenden probeerden de joodse mensen van extra eten te voorzien, maar NSB-burgemeester Lamers uit Lichtenvoorde, die toezag op de orde en veiligheid, had de toegangswegen naar de Huttendijk af laten zetten.

Op 2 oktober 1942 betrad de Ordnungspolizei niet alleen werkkamp Lievelde, maar ook alle andere werkkampen. Op 3 oktober 1942 werden de joodse mannen onder het mom van gezinshereniging overgebracht naar kamp Westerbork. In totaal worden in één keer 13.000 Joden in Westerbork samengebracht. Van daaruit volgt deportatie naar de vernietigingskampen in Polen.

Op de plaquette bij het herinneringsmonument is op de plattegrond te zien, dat het Rijkswerkkamp Lievelde lag aan de voormalige Schansweg, die nu Europaweg heet, grenzend aan de oksel waar mogelijk een vestiging van McDonalds gaat verrijzen. Alleen al de gedachte van een fastfood restaurant pal tegenover de plek waar in de Tweede Wereldoorlog het Rijkswerkkamp Lievelde stond, waar Joden op rantsoen leefden, dwangarbeid verrichtten en uiteindelijk gedeporteerd werden, is absurd en misselijkmakend.

Het laatste woord is aan de gemeenteraad, maar hoe is het in vredesnaam mogelijk dat het college van B&W een positief standpunt innam/inneemt, om uitgerekend op die plek een McDonalds vestiging te bouwen? Een keihard NEE aan het adres van de vestigingsmanagers van McDonalds was bij de eerste aanvraag al op zijn plaats geweest.

‘Opdat wij niet vergeten’.

Peter Spekschoor