Hoe de Achterhoek omgaat met verpakkingsafval in 2025

Verpakkingsafval staat steeds nadrukkelijker op de agenda van gemeenten en ondernemers in de Achterhoek. In de gemeente Oost Gelre, waar Groenlo onder valt, werd in 2023 gemiddeld zo’n 25 kilo kunststofverpakkingen per huishouden gescheiden ingezameld. De discussie over welke verpakkingen daadwerkelijk nodig zijn, wint aan kracht.

Tegelijkertijd groeit het besef dat niet elk verpakkingsmiddel per definitie schadelijk is. Een goed gekozen verpakking beschermt producten, verlengt houdbaarheid en voorkomt voedselverspilling. Het draait om de juiste balans tussen functionaliteit en milieubelasting, en die balans vinden is minder eenvoudig dan het op het eerste gezicht lijkt.

Neem bijvoorbeeld plastic zakken. Ze worden vaak als symbool van wegwerpcultuur gezien, maar in de praktijk zijn ze voor veel lokale ondernemers onmisbaar. Bakkers, slagers en marktkooplieden in Groenlo en omgeving gebruiken ze dagelijks om hygiëne te waarborgen en producten vers te houden. De kunst zit hem in het kiezen van zakken die recyclebaar zijn of gemaakt van gerecycled materiaal.

Lokale ondernemers maken bewustere keuzes
Bij steeds meer winkels in de Achterhoek is een verschuiving zichtbaar in hoe er met verpakkingen wordt omgegaan. In Groenlo zijn er bakkerijen die overgestapt zijn op papieren draagtassen, terwijl ze voor vochtgevoelige producten nog steeds kunststof zakken inzetten. Die combinatie is pragmatisch en laat zien dat duurzaamheid zelden zwart-wit is.

Online leveranciers spelen hier handig op in. Baasverpakkingen.nl biedt een breed assortiment verpakkingsmaterialen waarmee kleine ondernemers precies kunnen bestellen wat ze nodig hebben, zonder grote minimale afnames. Voor een kruidenier in Eefde of een cadeauwinkel in Zwolle maakt dat verschil, want overtollige voorraad is ook een vorm van verspilling.

Opvallend is dat ondernemers niet langer blind kiezen voor de goedkoopste optie. Ze letten op materiaalsamenstelling, herkomst en de mogelijkheid tot recycling. Die bewustwording is mede aangejaagd door strengere Europese regelgeving rond single-use plastics, die sinds juli 2021 gefaseerd wordt ingevoerd.

Afvalscheiding in Oost Gelre onder de loep
De gemeente Oost Gelre heeft de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in voorlichting over afvalscheiding. Via het Afvalpunt in Groenlo kunnen inwoners hun kunststof verpakkingen, metalen en drinkpakken apart inleveren. In 2024 maakte de gemeente bekend dat het restafval per inwoner met 12 procent was gedaald ten opzichte van 2020.

Toch blijft er een hardnekkig probleem: vervuiling van de kunststofstroom. Plastic zakken die niet goed schoongemaakt zijn of verpakkingen van gemengd materiaal belanden regelmatig in de verkeerde bak. Dat ondermijnt het recyclingsproces en verhoogt de verwerkingskosten voor afvalverwerker Circulus-Berkel, die de inzameling in deze regio verzorgt.

Voorlichting alleen blijkt niet voldoende. De gemeente experimenteert sinds begin 2025 met QR-codes op afvalcontainers die inwoners direct naar sorteerwijzers leiden. Of dat het gedrag structureel verandert, moet de komende maanden blijken.

Waarom materiaalsoort niet het hele verhaal vertelt
In het publieke debat wordt papier vaak als duurzamer alternatief voor kunststof gepresenteerd. Dat klopt lang niet altijd. Een papieren zak moet vier tot vijf keer worden hergebruikt om qua CO2-uitstoot beter te scoren dan een dunne kunststof variant, zo blijkt uit onderzoek van het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV).

Voor ondernemers in de regio betekent dit dat ze per toepassing moeten afwegen welk materiaal het meest geschikt is. Een bloemist op de weekmarkt in Zwolle heeft andere behoeften dan een kaasboer in Eefde. Plastic zakken zijn bij vochtgevoelige producten vaak functioneel de beste keuze, mits ze na gebruik in de juiste afvalstroom terechtkomen.

Leveranciers die transparant zijn over materiaalspecificaties helpen ondernemers om die afweging te maken. Steeds meer aanbieders vermelden inmiddels het percentage gerecycled materiaal en de recyclebaarheid op hun productpagina’s. Dat verschuift de keuze van onderbuikgevoel naar onderbouwde informatie.

Wat inwoners in de regio zelf kunnen bijdragen
De verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij ondernemers en gemeenten. Inwoners van Groenlo, Eefde en omstreken kunnen bewust kiezen om herbruikbare tassen mee te nemen naar de markt of supermarkt. Bij Albert Heijn in Groenlo worden sinds 2023 geen gratis draagtassen meer verstrekt bij de kassa, een maatregel die het tassengebruik merkbaar heeft teruggebracht.

Daarnaast helpt het om verpakkingen goed te spoelen voor ze in de kunststofbak gaan. Een yoghurtbakje met restanten of een niet-leeggemaakte zak kan een hele lading onbruikbaar maken voor recycling. Het kost dertig seconden extra, maar het effect op de kwaliteit van het ingezamelde materiaal is aanzienlijk.

In Oost Gelre wordt dit najaar een nieuwe voorlichtingscampagne verwacht die specifiek gericht is op jongeren tussen 18 en 30 jaar. Juist in die leeftijdsgroep blijkt de kennis over correcte afvalscheiding het laagst, aldus cijfers van Circulus-Berkel uit 2024. Concrete instructies per producttype moeten het verschil gaan maken.