Verhip! Euh... ik ben het even kwijt

LICHTENVOORDE - Het Alzheimer Trefpunt Lichtenvoorde is al in december vorig jaar begonnen met de voorbereidingen om de voorstelling Mag ik uw aandacht – als dementie een rol speelt naar Lichtenvoorde te halen. De organisatie wilde ervoor zorgen dat de toegang kosteloos bleef en dat is gelukt. Door bijdragen van de gemeenten Aalten, Winterswijk, Oost Gelre, Alzheimer Nederland en de uitgever van het boek Mamadag is dat gelukt. Afgelopen woensdag zat de zaal bij Den Diek dan ook vol met belangstellenden en er bleek zelfs een wachtlijst te zijn. 

De cirkel is rond
De voorstelling was gebaseerd op het boek Mamadag, geschreven door Maretty van den Mosselaar. Hierin heeft Maretty haar persoonlijke en professionele ervaring met dementie beschreven. Samen met haar broers en zussen zorgde ze voor hun moeder toen zij dementie kreeg. Dit bracht uitdagingen met zich mee, want hoe blijf je in verbinding met iemand die de draad kwijt raakt? Voor Maretty was deze avond extra bijzonder en werd een cirkel rond gemaakt. Lichtenvoorde is namelijk de geboortegrond van beide ouders en tijdens de dementie van haar moeder kwamen de herinneringen daaraan weer levendig terug.

Wie steekt een helpende hand uit?
Wil, Judith, Maretty en Dorien maken samen duidelijk tegen welke uitdagende situaties mensen met dementie, maar ook hun omgeving aanlopen. Als de zaal langzaam volloopt, bevindt zich daar een wat gedesoriënteerde, verdwaasde man, die zijn plek niet goed lijkt te kunnen vinden. Hij staat af en toe op, kijkt zoekend in het rond en gaat op een andere plek weer zitten. Je ziet de paniek langzaam toenemen. Wie heeft dit door en steekt een helpende hand uit? De voorstelling is begonnen. Hij wil nú naar huis! Thuis bevindt zich op het podium waar zich vervolgens een situatie ontspint die duidelijk ongemakkelijk is, zowel voor de man als voor zijn gezelschap. Het gevolg: de man raakt steeds meer verward, wordt opstandig en raakt gestrest. Ook degene die bij hem is raakt geïrriteerd. Het is ontroerend hoe ze samen opnieuw ontdekken dat zijn vriendin is overleden. Dat was hij even vergeten. Samen zingen helpt en de rust keert terug. Na deze scène wordt even tijd genomen om samen met de toeschouwers te bespreken wat hier nu eigenlijk gebeurde. Wat kan een omgeving doen om te zorgen dat een mens met dementie zich toch fijn en op zijn gemak voelt, welke handvatten kunnen er gebruikt worden?

‘Het hoofd is stuk maar het hart niet’
Op deze manier komt een heel scala voorbij aan situaties die voor iedereen heel gewoon zijn, maar voor mensen met dementie een echte uitdaging zijn. Bijvoorbeeld desoriëntatie als ze plotseling alleen gelaten worden, agitatie als er teveel tegelijk gebeurt of als iemand heel druk staat te doen, nieuwe dingen die heel verwarrend zijn en een boze reactie die daarop kan volgen. En wat te doen met een afspraak waar diegene eigenlijk helemaal geen zin in heeft? Van nature zijn wij geneigd zulke situaties te willen sussen, maar de tip komt om die emoties er te laten zijn zodat iemand kan ontladen. Zoals Maretty het zo mooi verwoordt: ‘Het hoofd is stuk, maar het hart niet. Zoek verbinding met elkaar vanuit het hart, zoek samen hetzelfde ritme.’ Dit laatste wordt op een prachtige manier visueel gemaakt; een aantal bollen wol gaan kriskras door het publiek om letterlijk verbinding te maken. Als aan het einde het resultaat boven de hoofden wordt getild, is zichtbaar hoeveel verbindingen zijn gelegd, maar ook hoe warrig het hoofd kan zijn.

Deze voorstelling biedt op een eerlijke, verhelderende en toch luchtige manier een goede inkijk in de wereld die dementie heet. Het onderwerp wordt langs sympathieke weg bespreekbaar gemaakt en er worden praktische handvatten aangeboden hoe je kunt omgaan met deze zo enerverende ziekte. Een bijzondere avond.