‘Niets meer te geven’

Wat als je als mantelzorger leeggegeven bent?

Door de redactie

WINTERSWIJK – ‘Niets meer te geven’ is de titel van het boek van Mirjan Hijink dat afgelopen zondag gepresenteerd werd in de grote zaal van Boogie Woogie Cultuurcentrum. In dit boek vertelt Mirjan niet alleen haar persoonlijke verhaal over mantelzorg, maar tekende zij ook de verhalen op van andere ‘grote gevers’, zoals zij mantelzorgers omschrijft. Wat als zorgen ten koste gaat van jezelf? Wat als je als mantelzorger leeggegeven bent? Dan is er niets meer te geven.

Het overkwam Mirjan zelf. Vanaf haar jonge jeugd voelde ze dat ze moest zorgen. Haar moeder was niet in staat om alles te overzien en zelfstandig beslissingen te nemen. Ze zorgde voor haar vader toen die ernstig ziek werd. Mirjan zorgde voor beide ouders en beloofde haar vader op zijn sterfbed om altijd voor haar moeder te blijven zorgen. Daarbij kwam ook nog eens de zorg voor haar oma, die haar dagelijkse inzet vanzelfsprekend vond. Een bedankje of aardig woord kreeg Mirjan dan ook zelden of eigenlijk nooit van oma. Toch bleef ze zorgen voor oma en moeder. Tot het moment dat ze omviel. Ze was op, leeggegeven. Tot twee maal toe raakte Mirjan in een burn-out.

Tijdens de presentatie ging Mirjan in gesprek met psycholoog Marianne Brijan over de inhoud van het boek en over haar zorgverhaal. De presentatie werd muzikaal opgeluisterd door de Empty Bottles. De band speelde nummers waarvan de songteksten terug te vinden zijn bij de verhalen van de mantelzorgers.

Pleidooi
“Ik wil een pleidooi houden om ook te geven aan alle grote gevers”, begint Mirjan haar verhaal bij de presentatie van Niets meer te geven. “Een pleidooi om om te zien naar elkaar. Zie deze grote gevers! Bij deze gevers komen in alle verhalen die ik in mijn carrière heb gehoord, telkens dezelfde patronen terug. En ik heb wel duizend grote gevers getraind of gecoacht. Zorgen voor de ander waarmee je een relatie hebt, tot je uitgegeven bent. Dat kan zijn zorg voor een ouder, of kind, maar ook voor een broer of zus, partner. De zorg voor de ander komt voort uit loyaliteit. Deze loyaliteit kan je door grenzen drijven”, weet de schrijfster. “Ik hoop dat door mijn boek mensen deze gedragspatronen gaan herkennen en daarmee oog krijgen voor de grote gevers. Mijn grote wens is dat de grote gevers gezien worden.”
Mirjan bleef zelf loyaal aan haar vader die ze een belofte deed, maar ook zorgde ze voor haar oma uit loyaliteit aan haar opa. Opa die als enige familielid de Holocaust overleefde. “Hij zorgde voor mijn oma en mijn moeder alsof zijn leven ervan afhing. Zij waren zijn enige familie. Opa stierf net voor mijn geboorte. Er kwam een ‘vacature’ vrij”, aldus Mirjan. “Ik werd geboren om te zorgen.”

Voeten
Op de cover van het boek staan twee gele voeten. “Ik omschrijf het als ‘in iemand anders voeten lopen’. Het is kenmerkend voor veel mantelzorgers. Zij geven vaak al voordat de zorgvraag überhaupt is gesteld”, legt Mirjan uit. “U vraagt, wij draaien, maar ook ongevraagd wordt hulp geboden. Is er een collega ziek, hup, we ‘staan al in diens voeten’. Moet er iets gebeuren? Hup, ik heb het al even gedaan. Vandaar de voeten op de cover. Ik liep in iemand anders voeten, constant.”

“Met mijn boek, sorry, ons boek”, verbetert Mirjan zichzelf. “Het zijn immers jullie verhalen”, wijst ze de zaal in waar meerdere hoofdpersonen uit het boek aanwezig zijn. “Jullie waren zo moedig om jullie verhaal met mij te delen.” Voor dit boek ging Mirjan in gesprek met mantelzorgers José, Tanja, Tiny en Chris, Maike, Twan, Marianne, Nienke, Willeke, Paul, Marieke. Ook schreef ze het verhaal op van Marco, die in dit geval niet de mantelzorger was, maar langdurig zorg ontving van zijn vrouw en kinderen.
Naast dat Mirjan aandacht vraagt voor de mantelzorgers en hun vaak eindeloze inzet, hoopt ze ook dat haar boek mensen inspireert om ook hun verhaal als zorger te delen.

De verhalen van de hoofdpersonen in het boek zijn veelal liefdevol. Een man die liefdevol zijn vrouw, met niet-aangeboren hersenletsel verzorgt. Daarbij ook bekijkt wat er nog wel kan, maar ook omschrijft hij de paniek toen hijzelf geopereerd moest worden en even niet voor zijn vrouw kon zorgen. Of het verhaal van een 16-jarige jongen die voor zijn moeder zorgde, die enkelzijdig verlamd was en eigenlijk van de ene op de andere dag niets meer kon. Deze 16-jarige kreeg als jonge jongen de rol van de ouder.
Het verhaal van een jonge vrouw, die haar hele leven al zorgt voor haar moeder die psychiatrisch patiënt is. Het verhaal van ouders van een meervoudig gehandicapte jongen. Hoe houd je deze zorg vol en hoe kom je tot alternatieven? Maar ook is het verhaal opgetekend van een moeder die uit liefde een kindje adopteerde. Dit meisje bleek hechtingsproblemen te hebben. Na een leven vol zorgen moest zij haar dochter laten gaan. De zorg hield op.
Stuk voor stuk gaan de verhalen over zorgen, klaarstaan voor de ander, tot het niet meer gaat. Indrukwekkende verhalen, die tot denken aanzetten.

Toch zijn niet alle verhalen telkens maar liefdevol. Mirjan zelf is haar oma op een gegeven moment aangevlogen. “Ik ben daar zeker niet trots op”, vertelt ze hierover. “De draak in mij ging los”, omschrijft ze haar uitbarsting in haar boek. Ook in de verhalen van de mantelzorgers in het boek komt het voor dat liefde verdwijnt en het alleen nog om het zorgen gaat. “Zorgen zonder dat er verbinding is, als zorg vanzelfsprekend wordt. Dat kan niemand volhouden.”

Het boek is niet alleen bestemd voor mantelzorgers of hun familie en bekenden. Zeker ook gemeenten, werkgevers, professionele zorgverleners in alle facetten van de zorg – zowel ouderenzorg als jeugdzorg – zouden dit boek moeten lezen. “Mantelzorger ben je 24/7. Dat is totaal anders dan professionele zorg waar je na werktijd de deur achter je dichtdoet”, verduidelijkt Mirjan nog. Dat ze buitengewoon veel respect heeft voor professionele zorgverleners blijkt wel uit het feit dat de verzorgenden van haar oma uitgenodigd zijn voor de presentatie. Oma’s huisarts krijgt zelf het eerste exemplaar van ‘Niets meer te geven’ uit handen van de schrijfster, als dank voor al zijn steun en hulp. “Door jou voelde ik me gezien. Dank je wel daarvoor!”

En Mirjan? Haar oma is inmiddels overleden. Mirjan zorgt nog steeds wel voor haar moeder, maar inmiddels heeft haar broer de zorgtaken overgenomen. Mirjan springt bij waar nodig. “Maar vanuit liefde en verbinding”, vertelt ze. “Ik kies hiervoor en ik heb geleerd dat ik de zorg dus ook mag delen. Mijn lieve broer en schoonzus helpen mijn moeder. Om het te zeggen in de woorden van een van de hoofdpersonen uit ons boek: ‘Ik zorg met een volle bak liefde voor mijn moeder’.”

Het boek is te verkrijgen bij Boekhandel Kramer of te bestellen via moeitelooszorgen.nl